Het hebben van werknemersvertegenwoordigers op het hoogste niveau in een bedrijf - in de raad van bestuur of, in sommige landen, in de raad van commissarissen - geeft werknemers de kans om enige invloed uit te oefenen op de strategische besluitvorming. In 14 van de 30 onderzochte landen is er werknemersvertegenwoordiging op bestuursniveau in zowel de private als de publieke sector en in nog eens vijf landen is dit alleen in delen van de publieke sector het geval. De nationale drempels waarboven werknemersvertegenwoordiging op bestuursniveau verplicht is, variëren van 25 tot 1.000, en het aantal bestuurszetels dat in handen is van werknemersvertegenwoordigers varieert van slechts één tot de helft van het totaal. Er zijn ook verschillen in de manier waarop werknemersvertegenwoordigers worden gekozen en in één land, Nederland, staan de gekozen bestuursleden ver af van de belangen van de werknemers.
De meeste hebben vertegenwoordiging op directieniveau
De meeste van de 30 landen (27 in de EU plus Noorwegen, Zwitserland en het VK) kennen een vorm van werknemersvertegenwoordiging op bestuursniveau, hoewel dit in sommige landen beperkt is tot bedrijven die geheel of gedeeltelijk eigendom zijn van de staat.
In publieke en private sectoren
In 14 landen (Oostenrijk, Kroatië, Tsjechië, Denemarken, Finland, Frankrijk, Duitsland, Hongarije, Luxemburg, Nederland, Noorwegen, Slowakije, Slovenië en Zweden) bepaalt de wetgeving dat bedrijven in zowel de private als de publieke sector een werknemersvertegenwoordiging op bestuursniveau moeten hebben.
Alleen in de publieke sector
Er zijn nog eens vijf landen, Griekenland, Ierland, Litouwen, Polen (waar gedeeltelijk geprivatiseerde bedrijven ook onder vallen) en Portugal, waar de vertegenwoordiging op directieniveau beperkt is tot overheidsbedrijven. In al deze landen zorgen privatiseringen en andere ontwikkelingen, zoals veranderingen in de juridische status van de betrokken entiteiten, ervoor dat het aantal betrokken bedrijven nu klein is.
Helemaal niet
Dit betekent dat er 11 landen zijn zonder wetgeving of andere overeengekomen regelingen die voorzien in verplichte werknemersparticipatie op bestuursniveau. Dit zijn België, Bulgarije, Cyprus, Estland, Italië, Letland, Malta, Roemenië. Spanje, Zwitserland en het Verenigd Koninkrijk. Dit betekent niet dat er in deze landen geen werknemersvertegenwoordigers op directieniveau zijn. Dit zijn echter eerder individuele dan algemene regelingen. Daarnaast heeft Italië in mei 2025 wetgeving aangenomen die vakbonden toestaat te onderhandelen over werknemersvertegenwoordiging op bestuursniveau, als een van de vele opties voor werknemersparticipatie.
Drempels en aantallen
De werkgelegenheidsdrempel waarbij werknemersvertegenwoordiging op bestuursniveau vereist is, varieert van 25 in Zweden en 35 in Denemarken tot 1.000 in Luxemburg en Frankrijk, dat een drempel van 5.000 werknemers wereldwijd hanteert.
Het aandeel van werknemersvertegenwoordigers in de raad van bestuur varieert van één lid (in Kroatië en Frankrijk - in raden van bestuur met acht of minder leden) tot de helft van het totaal (in Duitsland in bedrijven met 2000 of meer werknemers). De meest voorkomende regeling is echter dat ze een derde van de raad uitmaken.
Wie kan er in de raad van bestuur?
Er zijn ook belangrijke verschillen tussen landen wat betreft wie een werknemersvertegenwoordiger in de raad van bestuur kan zijn. In de meeste landen zijn het werknemers, vaak met een andere belangrijke vertegenwoordigende rol in het bedrijf, maar dit is niet het geval in Frankrijk, waar ze geen andere gekozen functie mogen hebben, en ook niet in Nederland, waar ze geen werknemer van het bedrijf mogen zijn of werknemer van een vakbond die betrokken is bij collectieve onderhandelingen met het bedrijf. Deze regels maken Werknemersparticipatie op bestuursniveau in Nederland heel anders dan in de meeste andere landen, omdat de vertegenwoordigers weliswaar worden voorgedragen door de ondernemingsraad, maar geen directe band hebben met de werknemers of de vakbonden die hen vertegenwoordigen.
Andere aspecten van werknemersvertegenwoordiging op bestuursniveau, zoals de manier waarop ze worden genomineerd en gekozen, hun zittingsperiode en het effect van inspanningen om de vertegenwoordiging van vrouwen in besturen te vergroten, worden behandeld in de nationale verslagen.
Werknemersparticipatie op bestuursniveau
